El-Wakil ve Projeleri Üzerine -1 Evler

Abdel-Wahed El-Wakil’in (Abdulvâhid el-Vekîl) bir konuşmasını temel alarak onun projelerini ve düşüncelerini paylaşmaya çalışacağız.

Amerikalıların aya çıkmasının ortaya çıkardığı kültürel şokun mimari ve tasarımdaki yansımalarını, El-Wakil günümüzün hastalığı diyerek “histerik optimizm” diye tanımlıyor. Aya gidişin getirdiği kültürel şokla birlikte taşınabilir binalar, plastik kabarcık balonlu evler gibi yüksek teknoloji peşinde megalomanca şeylerin ortaya çıkmaya başladığından bahsediyor.

Mısır’da savaşın patlak vermesinden sonra inşaat malzemesi sıkıntısı çekilince El-Wakil mesele hakkında araştırma yapmak ister, bazı insanlar ise bu konuya yani doğal malzemelerle yapı inşa etme işine hayatını vermiş olan Hasan Fethi’den (Hassan Fathy) bahsederler. El-Wakil, Hasan Fethi adını üniversitede hiç duymamıştır oysa Fethi’nin yaptıkları muhteşem işlerdir. O sıralarda yüksek lisans yapmak için kazandığı bursla Amerika’ya gitmeye hazırlanan El-Wakil gitmekten vazgeçer ve Hasan Fethi’nin öğrencisi olur. El-Wakil kaderinin böyle olduğuna inanıyor.

Hasan Fethi, “Eğer insanlara bina yapmak istiyorsan gidip onların nerede yaşadıklarını görmelisin. Yanına para alma ve git köylerde onlarla birlikte yaşa.” der.

3. dünya ülkelerinde binların %95′inin ev olduğunu söyleyen Wakil kalan %5′in de kamu binaları olduğundan bahsediyor. “Üniversitelerde öğrencilere çizdirilen bütün projeler ise, nükleer istasyonlar, uluslararası hava alanları, 5 yıldızlı oteller. Peki kim o evleri yapacak? Sanki Mısırlı ya da Suudi mimarlar büyük uluslarası mimarlık firmalarıyla yarışabilecekmiş gibi büyük işler için yetişitiriliyorlar. Toplumun ekmeğe ihtiyacı varken mimarlar pasta yapıyorlar” diyor.

“Geleneksel mimari üretimine gerçek olduğu için aşık oldum ve başladım” diyor El-Wakil. “Döner kule, göbek dansı yapan gökdelenler ya da Zaha Hadid tarzı saykodelik binalar yapmak zorunda olmadığınız bir alan geleneksel mimari üretimi .Gelenekselliğin mantığı, basit olmasında ve kompleks olmamasındadır. Toprağa yakındır ve doğayla iç içedir” diye de ekliyor.

Projeler:

- Hamdy House, Cairo (Kahire)

Oldukça küçük bir örneği anlatmakla başlıyor Abdel-Wahed El-Wakil.

“Mısırda uluslararası bir otelin bir odasının yapım ücreti 75.000 dolar iken bu evin bütcesi 15.000 dolardan daha az.”

 

 

Aşağıda inşaat metodunu görüyorsunuz. Kare planlı bir odanın tavanın dairesel bir kubbe ile kaptılmasının kozmik bir mesele olduğundan bahsediyor El-Wakil.

 

 

“Eşya çok az. Çünkü burası Fransa’daki gibi bir sanat gelerisi olmak için değil yaşamak için yapıldı” diyor.

 

- Pyramid House

El-Wakilin piramit evi dediği ve kendisi için yaptığı ev var sırada. Tamamen taş ve tuğla kullanılarak yapılmış.

 

 

“Böyle çalışırken formla oynamak ya da her istediğinizi yapmak gibi bir durumunuz olmuyor. Sebepsiz yere yapılan oynamalar şaka yapıyormuş izlenimi veren şeyler oluyor. Komik olmayan şakalar…”

 

- Halawa House, Agamy, Egypt (Mısır)

El-Wakil’in ilk Ağa Han ödülü aldığı evi.

 

Bu ev Hasan Fethi’nin İskenderiye’de yaptıklarına öykünen bir ev.

 

“Aslında ben biçimler üzerine çok da uğraşmıyorum” diyor Wakil. “Zaten malzeme ve strüktür sizi bir yöne sürüklüyor.”

 

 

Aşağıda seramiklerle pencerede görünen manzarının birlikteliği görülüyor.

 

 

 

- Chourbagy House, Cairo, Egypt

 

 

 

 

Küçük ancak hava dolaşımı için yeterli bir iç bahçe.

 

 

- Hydra House, Greece (Yunanistan)

“Yunanistan’da Hydra adasında ev yapacağımı duyunca bazı insanlar ‘işte hep yaptığı Mısır mimarsini burada tekrar edecek’ dediler. Geleneksel mimari bir kopya değildir. Geleneksel mimari yerin, çevrenin ve malzemenin bir harmonisidir.”

Aşağıda resmin tam ortasındaki ev El-Wakil’in tasarımı.

 

“Geleneksel bir evin alanı küçüktür ancak yine de bir anlama sahiptir. Geleneksel kültürün mimarisi kozmolojiye sahiptir. Japonya’da Kyoto’da Zen bahçesinde çakıllar deniz -ki Japonya denizle çevrilidir- kayalar adalar ve kayaların üzerindeki yosunlar da adalardaki yaşantıyı temsil eder. Bahçede değil bahçenin kenarında oturur ve manzarayı seyredersiniz. Bu sizin için üç boyutlu bir resimdir. Ben de burada aynı mimari mikrokozmozu uygulamaya çalıştım.” diyor El- Wakil

 

 

- Sulaiman Palace, Ciddah (Cidde)

 

Suudi Arabistan’da beton kullanılmadan yapılan ilk ev. Aşağıdaki resimdeki bina inşa edilirken belediyeden gelen yetkililer duvarı yıkmak istiyor ve duvar istemediklerini her bahçenin Fransa’daki gibi açık olmasını istediklerini söylüyorlar. Bunun üzerine El-Wakil başkana gidiyor ve duvarı yapmalarına izin vermesini rica ediyor. “Eğer güzel olmazsa ben kendim yıkacağım” diyerek başkanı ikna ediyor. Ki bu olay sonrasında El-Wakil danışmanlık görevine getiriliyor.

 

“Duvar hem kültürel anlamda hem de toz toprak ve ses gibi dış etkenlerden korunmak adına önemli bir öğedir.” diyor El-Wakil

 

 

El-Wakil: “Geleneksel üretimde üç şey çok önemlidir. Doğru sembolizm, geometri ve işinizde usta olmak. Şaheser böyle ortaya çıkar.”

Geometriye örnek olarak Sulaiman Palace’dan aşağıdaki resmi veriyor.

 

Aşağıda iç bahçenin üstünü örten elemanın resmi var. “İşte bu öğrencilere önerdiğim, Ananda K. Coomaraswamy’in ‘Sanatın Tabiatındaki Başkalaşım’ kitabında anlattığını güzel tarifleyen bir resim. Bugün bizler komik mimarlarız. Plastikten palimiyeler yapıyor ve doğayı taklit ediyoruz. Geleneksel dünyada doğayı taklit yoktur. Doğanın işleyişini örnekleme vardır. Bir müşterimin odasında yapay çiçekler vardı. Ben itiraz edince kızdı ve ‘herşeyden şikayet ediyorsun ülkemde bahçeler yoksa ne yapabilirim’ dedi. Dedimki bu sanatın yüceliği. Dünyada yaratılmış mucizelere bak. Bugünlerde batıda çok yüksek fiyatlara satılmakta olan geleneksel halılara ve kilimlere bak. Onlar en güzel sanat yapıtları. Doğanın sanata aktarılmış hali onlar. Onlar birer bahçe. İşte bu resimde de palmiye ağaçlarının yaptığı işlevin yani gölge verme işlevinin mimari elemana aktarılmış hali.”

 

 

 

- Zahran House, Jeddah

 

 

 

 

- Mansour Badr House, Jeddah

 

 

 

El-Wakil ve Projeleri Üzerine -2 Camiler

Abdel Wahed El Wakil ve Bazı Projeleri

 

 

sdmimproje